การปกครองสมัยสุโขทัย

      การปกครองสมัยสุโขทัย

     อาณาจักรสุโขทัยเมื่อแรกตั้งเป็นอาณาจักรเล็กๆสมัยที่รุ่งเรืองที่สุดคือ สมัยพ่อขุนรามคำแหง มหาราช
มีอาณาเขตทิศเหนือจรดเมืองลำพูน ทิศตะวันออกเฉียงเหนือจรดเทือกเขาดงพญาเย็น และภูเขาพนมดรัก   ทิศตะวันตกจรดเมืองหงสาวดี ทางใต้จรดแหลมมลายู มีกษัตริย์ปกครองเป็นเอกราชติดต่อกันมา 6 พระองค์
     อาณาจักรสุโขทัย เสื่อมลงและตกเป็นเมืองขึ้นของกรุงศรีอยุธยาเมื่อสมัยพญาไสลือไท โดยทำสงครามปราชัยแก่ พระบรมราชาที่ 1 แห่งกรุงศรีอยุธยาในปีพศ.1921  และราชวงศ์พระร่วงยังคงปกครองในฐานะประเทศราชติดต่อกันมาอีก 2 พระองค์ จนสิ้นราชวงศ์ พ.ศ.1981

     อาณาจักรสุโขทัยเมื่อแรกตั้งเป็น อาณาจักรเล็กๆสมัยที่รุ่งเรืองที่สุดคือสมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราชมีอาณาเขต                          

                   ทิศเหนือจรดเมืองลำพูน

                  ทิศตะวันออกเฉียงเหนือจรดเทือกเขาดงพญาเย็นและภูเขาพนมดงรัก

                  ทิศตะวันตกจรดเมืองหงศาวดีทางใต้จรดแหลมมลายู มีกษัตริย์ปกครองเป็นเอกราชติดต่อกันมา 6 พระองค์

         

        อาณาจักรสุโขทัยเสื่อมลงและตก เป็นเมืองขึ้นของกรุงศรีอยุธยาเมื่อสมัยพญาไสลือไทโดยทำสงครามปราชัยแก่พระ บรมราชาที่ 1

      แห่งกรุงศรีอยุธยาในปีพ.ศ.1921  และราชวงศ์พระร่วงยังคงปกครองในฐานะประเทศราชติตต่อกันมาอีก 2พระองค์

      จนสิ้นราชวงศ์ พ.ศ.1981

             

ลักษณะการปกครองสมัยสุโขทัย

       แบ่งออกเป็น 2ช่วง คือ การปกครองสมัยสุโขทัยตอนต้นและการปกครองสมัยสุโขทัยตอนปลาย ดังต่อไปนี้

        1.การปกครองสมัยสุโขทัยตอนต้นเมื่อขอมปกครอง สุโขทัยใช้ระบบการปกครองแบบนายปกครองบ่าวเมื่อสถาปนากรุงสุโขทัย

      ขึ้นใหม่พ่อขุนศรีอินทราทิตย์จึง จัดการปกครองใหม่เป็นแบบบิดาปกครองบุตรหรือพ่อปกครองลูก หรือ ปิตุลาธิปไตย

       ซึ่งมีลักษณะสำคัญ 4 ประการ คือ

         1. รูปแบบราชาธิปไตย หมายถึงพระมหากษัตริย์ทรงเป็นผู้ปกครองสูงสุด ทรงใช้อำราจสูงสุดที่เรียกว่า อำนาจอธิปไตย

         2. รูปแบบบิดาปกครอง บุตร หมายถึงพระมหากษัตริย์ทรงมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับประชาชนมากจึงเปรียบ เสมือนเป็นหัวหน้าครอบครัว     

            หรือพ่อจึงมักมีคำนำหน้าพระ นามว่าพ่อขุน

         3. ลักษณะลดหลั่น กันลงมาเป็นขั้นๆเริ่มจากหลายครอบครัวรวมกันเป็นบ้านมีพ่อบ้านเป็นผู้ปกครอง หลายบ้านรวมกันเป็นเมืองมีพ่อเมือง

             เป็นผู้ปกครองหลายเมืองรวม กันเป็นประเทศมีพ่อขุนเป็นผู้ปกครอง

        4. การยึดหลักธรรมใน พุทธศาสนาในการบริหารบ้านเมือง

        2.การปกครองสมัยสุโขทัยตอนปลายการปกครองแบบบิดาปกครองบุตรเริ่ม เสื่อมลงเนื่องจากสถาบันพระมหากษะตริย์ไม่มั้นคงเกิดความ

        รำส่ำระสายเมืองต่างๆแยกตัวเป็น อิสระพระมหาธรรมราชาที่ 1จึงทรงดำเนินพระราชกุศโลบายทรงทำนุบำรุง ส่งเสริมพระพุทธศาสนา

        และทรงปฏิบัติธรรมเป็นตัวอย่าง แก่ราษฏรเพือ่ให้ราษฎรเลื่อมใสศรัทธาในหลักธรรมของพระพุทธศาสนาสร้างความ สามัคคีในบ้านเมือง

        ลักษณะการปกครองสุโขทัยตอนปลาย จึงเป็นแบบธรรมราชาดังนั้นจึงนับได้ว่าพระองค์ธรรมราชาพระองค์แรกและพระมหา กษัตริย์องค์

        ต่อมาทรงพระนามว่า"พระมหา ธรรมราชาทุกพระองค์" 

 

 การปกครองของอาณาจักรสุโขทัย แบ่งการปกครองออกเป็น
      1. เมืองหลวงหรือราชธานีเป็นที่ประทับของพระมหากษัตริย์พระราชวัง และวัดจำนวนมากตั้งอยู่ในและนอกกำแพงเมืองราชธานีเป็นศูนย์กลางทางการปกครอง

        การศาสนาวัฒนธรรมศิลปะและขนบ ประเพณีพระมหากษัตริย์ทางเป็นผู้ปกครองเอง

        2. เมืองลูกหลวงเป็น เมืองหน้าด่านตั้งอยู่รอบราชธานีห่างจากเมืองหลวงมีระยะทางเดินเท้าประมาณ 2วัน ได้แก่ เมืองศรีสัชนาลัย เมืองสองแคว เมืองสระหลวง

        เมืองชากังราว  เมืองลูกหลวงเป็น เมืองที่เจ้านายเชื้อพระวงส์ได้รับแการแต่งตั้งจากพระมหากษัตริย์

ความเสื่อมของอาณาจักรสุโขทัย

        1. การ เปลี่ยนแปลงการปกครองสุโขทัยสมัยแรกๆปกครองแบบพ่อปกครองลูกและได้เปลี่ยน เป็นสมมติเทพในสมัยพญาเลอไทซึ่งทำให้ความสัมพันธ์ของ
        พระมหากษัตริย ์กับประชาชนห่างเหินกันมากขึ้น ความ สัมพันธ์แบบเครือญาติหมดไปพระมหากษัตริย์ต้องปกครองประเทศโดยลำพังทำให้เกิด ความขัดแย้งได้ง่าย
        ถ้าพระมหากษัตริย ์อ่อนแอ
        2. การ กระจายอำนาจในการปกครองการปกครองแบบนี้ทำให้หัวเมืองต่างๆตั้งตัวเป็นอิสระ ได้ง่าย เพราะมีอิทธิพลในการปกครองตนเอง
        3. การ แตกแยกในราชวงศ์สาเหตุนี้ทำให้บ้านเมืองทรุดโทรมและสูญเสียกำลังมากเพราะการ ฆ่าฟันกัน
        4. การ สิ้นสุดของอาณาจักรสุโขทัยซึ่งเกิดจากการสถาปนากรุงศรีอยุธยาที่มีความพร้อม และมีความเข้มแข็งมากกว่า

 

พระมหากษัตริย์ ที่ปกครองอาณาจักรสุโขทัย

พระมหากษัตริย์แห่ง อาณาจักรสุโขทัย เป็นกษัตริย์ราชวงศ์พระร่วงมีจำนวน 9 พระองค์ ดังนี้

สมัยสุโขทัย
ลำดับ	รายพระนาม	จุลศักราช	พุทธศักราช	คริสต์ศักราช	รวมปีครองราชย์
(1) ราชวงศ์พระร่วง (120 ปี โดยทับเหลื่อมกับสมัยอยุธยา 27 ปี)
1	พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ (พ่อขุนบางกลางหาว)	531-641	1792-1822	1249-1279	30 ปี
2	พ่อขุนบานเมือง	641	1822	1279	1 ปี
3	พ่อขุนรามคำแหงมหาราช (พ่อขุนรามราช)	641-660	1822-1841	1279-1298	19 ปี
4	พระยาเลอไท	660-685	1841-1866	1298-1323	25 ปี
5	พระยางั่วนำถม	685-709	1866-1890	1323-1347	24 ปี
6	พระมหาธรรมราชาที่ 1 (ลิไท)	709-730	1890-1911	1347-1368	21 ปี
7	พระมหาธรรมราชาที่ 2 (ลือไท)	730-761	1911-1942	1368-1399	31 ปี
8	พระมหาธรรมราชาที่ 3 (ไสลือไท)	761-781	1943-1962	1400-1419	19 ปี
9	พระมหาธรรมราชาที่ 4 (บรมปาล)	781-800	1962-1981	1419-1438	19 ปี

แบบทดสอบหลังเรียน การปกครองสมัยสุโขทัย